ဆောင်းပါး

စိတ်ဒဏ်ရာ၊ သောကများကြား စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီရှာဖွေခြင်း

ကိုဗစ် မြန်မာပြည်ရောက်သောနှစ်သည် ကိုသူရိန်အတွက် ခက်ခဲသော နှစ်တစ်နှစ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကိုဗစ်ကပ်ကြောင့် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်သွားကာ အထီးကျန်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျစ ပြုလာသည်။ သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဘဝကို အသစ်တစ်ဖန် ပြန်တည်ဆောက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သော်လည်း နှစ်ဆန်းပိုင်းတွင်ပင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုက ပေါ်ပေါက်လာသည်။

“အဲဒီလို ရင်ဆိုင်လိုက်ရတော့  ကျွန်တော့်ဘဝ ပျက်မတတ် ဖြစ်သွားတယ်” ဟု ရန်ကုန်ရှိ ဟိုတယ်တစ်ခုတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သော အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ် ကိုသူရိန်က ပြောသည်။ 

“အခွင့်အရေးတွေ အားလုံး ဆုံးရှုံးသွားသလိုပါပဲ။ မျှော်လင့်ချက်တွေ၊ အိပ်မက်တွေ အများကြီးရှိခဲ့ပေမဲ့ အခုတော့ အားလုံး ပျက်ပြယ်သွားကြပြီ” ဟု သူက ဆိုသည်။

၎င်း၏ မြန်မာသူငယ်ချင်းများကို ၎င်း၏ ရင်တွင်းခံစားချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဖွင့်ပြောရန် အင်မတန်ခက်ခဲခဲ့သည်။ 

“လူတော်တော်များများကို စကားပြောဖို့ ကျွန်တော်ကြိုးစားခဲ့ဖူးပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့တချို့ကတော့ အရမ်းကြီးတော့ အကူအညီမဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ ကျွန်တော့လက်ကို ဝှေ့ယမ်းပြနေပြီး စိတ်ထဲကလည်း အော်ဟစ်နေမိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့အသံကတော့ အပြင်ကိုထွက်မလာခဲ့ဘူး” ဟု ကိုသူရိန်က ပြောသည်။

သူ့ဝန်းကျင်တွင် အများစုက ခံစားနေရသည်ကို ထုတ်ပြောဖို့ ဝန်လေးနေကြပြီး၊ စိတ်ကျန်းမာရေးကိစ္စကိုလည်း အလေးအနက်မထားကြပေ။

“လူတွေဟာ ရင်ဖွင့်ရမှာကို ကြောက်ရွံ့နေကြတာပါ။ သူတို့ဟာ ရှက်တာတွေ၊ ကြောင်အမ်းအမ်း ဖြစ်နေတာတွေကို ခံစားကြရပြီး၊ စိတ်ကျန်းမာရေး အရေးကြီးပုံကိုလည်း သူတို့ မသိကြပါဘူး” ဟု သူက Myanmar Now ကို ပြောပြသည်။

ပြည်ပတွင်ရှိနေသူများထံမှ လူမှုအကူအညီရယူရန် အွန်လိုင်းမှ ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်သည့် နည်းလမ်းကို သုံးခဲ့သည်။

“သူတို့ ကျွန်တော့်ကို တကယ့်အပြင်မှာ ဘယ်တော့မှ မတွေ့နိုင်မှာမျိုးလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်မှာပါ။ အပြင်မှာတွေ့ဖို့ အခွင့်အလမ်းမရှိတာမို့ ကျွန်တော်တို့ဟာ  ပြောနိုင်ကြပါတယ်။ အဲဒါဟာ စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် တကယ်ကို အထောက်အကူ ပြုပါတယ်။ ပြီးတော့ တချို့လူတွေက ကျွန်တော့်ကို အကြံကောင်းတွေ ပေးကြပါတယ်” ဟု  ကိုသူရိန်က ပြောသည်။ 

သူသည် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုထံတွင် သုတေသန အလုပ်သင်ကာလအတွင်း သင်ယူရရှိလာသော နည်းနာများ၊ ဝေါဟာရများ၊ ဗဟုသုတများကို လက်တွေ့အသုံးချဖြစ်ခဲ့သည်၊ သူ၏ ခံစားချက်များကို သူကိုယ်တိုင် ပုံဖော်နားလည်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ 

ထိုနည်းနာများထဲတွင် မိမိကိုယ်ကိုယ် သနားကြင်နာခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ 

“ခင်ဗျားလုပ်ခဲ့တာတွေ၊ ခင်ဗျား ဘယ်လို ရှင်သန်နေတယ်ဆိုတာတွေကို ခင်ဗျားကိုယ်တိုင် တန်ဖိုးထားရမှာပါ။ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ရင်ဆိုင်ရတာဟာ ကြီးမားတဲ့ကိစ္စတစ်ခုဆိုပေမဲ့ အဲဒီမတိုင်ခင်မှာလည်း ခင်ဗျားဟာ အရမ်းကြီးမားတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုခုကို ရင်ဆိုင်ကောင်း ရင်ဆိုင်ဖူးမှာပါ။ ဒီကိစ္စထက်တောင် ပိုခက်ခဲခဲ့နိုင်ပြီး ခင်ဗျားမေ့နေတာ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်မှာပါ။ ခင်ဗျားဘဝမှာ အရာတော်တော်များများကို ကျော်လွန်ဖြတ်သန်းနိုင်ခဲ့တာပဲ။ ဒီပြဿနာကိုရော ဘာလို့ မကျော်လွှားနိုင်ရမှာလဲ” ဟု သူက ပြောသည်။ 

အကူအညီ ရှာဖွေခြင်း

ကိုသူရိန်သည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီနှင့် ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်တိုင် လေ့လာရှာဖွေ အသုံးချနိုင်ခဲ့သော်လည်း လူအများအပြားမှာမူ အထီးကျန်ဆန်ဆန် အပြင်းအထန် သောကရောက်နေကြဆဲပင်။

နော်ဝေအခြေစိုက်၊ စိတ်ပညာပါရဂူဘွဲ့ယူမည့် ကျောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် စိတ်ကုထုံးပညာရှင် ဗစ်ကီထက်က ထိုအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်ပြီး  စိုးရိမ်နေသည်။

စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားအပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်မှစ၍ ဗစ်ကီထက်သည် သူ့မိသားစုဝင်များ၊ မိတ်ဆွေများကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးခဲ့ပြီးနောက်တွင် အများပြည်သူအတွက် စိတ်ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု အရေးတကြီးလိုအပ်နေကြောင်း သတိပြုမိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကြသော စေတနာ့ဝန်ထမ်းအခြေပြု၊ စိတ်ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း အနည်းငယ်အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည့် “Open-Heart Coup Mental Health Support” ကို ဗစ်ကီထက် တည်ထောင်လိုက်သည်။ 

လူမှုမီဒီယာနှင့် တစ်ဆင့်စကားများနေ၍ ဗစ်ကီထက်သည် စေတနာ့ဝန်ထမ်း အယောက် ၄၀ ခန့်နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုစေတနာ့ဝန်ထမ်းများထဲတွင် လိုင်စင်ရ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပညာရှင်များ ပါဝင်သကဲ့သို့၊ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်မဟုတ်သေးသော်လည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးဆွေးနွေးခြင်း စွမ်းရည်ရရှိလာအောင် သင်တန်းတက်လိုသူများလည်း ပါဝင်ကြသည်။ 

ယခုအချိန်အထိ ထိုစေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည် ဖေးမနားထောင်ပေးခြင်း၊ အကြံပေးခြင်းနှင့် စိတ်ဝေဒနာကုသမှုအပါအဝင် ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုးကို ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူ၁၇၀ခန့်အား ပေးလျက်ရှိသည်။ 

အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်သူမည်သူမဆို Open-Heart ၏ ဝန်ဆောင်မှုများကို ရယူနိုင်သည်။ ဝန်ဆောင်မှုများပေးရာတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများနှင့် လူနာများ၏ အမည်အချက်အလက်များကို လျှို့ဝှက်ထားပေးနိုင်ရန်အတွက် အသံနှင့် ခေါ်ဆိုခြင်းများဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည်။ 

ဝန်ဆောင်မှုအစီအစဉ်သည် နောက်ခံအနေအထားအမျိုးမျိုးမှ လူများထံ ထိရောက်အောင်မြင်စွာ ရောက်ရှိနေသည်။ သို့သော်လည်း အခက်အခဲများရှိနေသည်။  ပိုမိုပြင်းထန်သော စိတ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ရန် လိုအပ်သည့် လုံလောက်သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းများစုဆောင်းခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရာတွင် အခက်အခဲများရှိကြောင်း သူမ ပြောပြခဲ့သည်။ 

“အကူအညီလိုအပ်မှု ပမာဏဟာ လူထုကြားမှာ အမှန်တကယ် အကူအညီရရှိနိုင်မှုထက် အများကြီး ပိုကြီးနေပါတယ်။ ကျွန်မတို့ရဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းအားလုံးကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးဖို့ အချိန်မရှိပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီလိုသင်တန်းတွေ နည်းပါးခြင်းနဲ့အတူတူ ခုနကအချက်ကြောင့် ပြဿနာကြီး ဖြစ်လာပါတယ်” ဟု ဗစ်ကီထက်က ပြောသည်။

“ဖေးမ နားထောင်ပေးတာ၊ အွန်လိုင်းကနေ အကြံပေးတာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပေးတာ၊ စတာတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကျွန်မတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်စွမ်းဟာ ဆိုးဝါးတဲ့ အင်တာနက်အနေအထားကြောင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်ခဲ့ပါတယ်”  

တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ၊ CDM သမားများသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းချိန်မှစ၍ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖိအားပေးခံနေရသည်၊ သူတို့သည် ဝန်ဆောင်မှုရယူနိုင်ရေး အခက်ခဲဆုံးသူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။

“စိတ်ရောဂါအထူးကုဆရာဝန်နဲ့ တွေ့ဖို့လိုတဲ့သူတွေနဲ့ ကျွန်မ စကားပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ထဲက တော်တော်များများဟာ ပြေးနေရှောင်နေရတာ၊ တစ်နေရာရာမှာ ပုန်းနေရတာတွေကြောင့် စိတ်ဆရာဝန်နဲ့ပြဖို့ အဆင်မပြေကြပါဘူး” ဟု Open-Heart အဖွဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါက်တာ ဝတ်ရည်နှင်းက ပြောသည်။

နောက်ထပ်စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုမှာ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည်လည်း အခြားသူများကဲ့သို့ပင် စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း၏ အကျိုးဆက်ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ခံစားရသူများဖြစ်ကြရာ အခြားသူများလိုအပ်နေသည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှု ပေးရာတွင် ရံဖန်ရံခါ အခက်အခဲများ ဖြစ်စေပါသည်။ 

“ကျွန်မတို့ရဲ့စိန်ခေါ်မှုအခက်အခဲတွေဟာ ကျွန်မတို့တစ်နိုင်ငံလုံး ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေကို ပြန်ပြီးသတိပေးနေပါတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။ 

ခံနိုင်ရည် တည်ဆောက်ခြင်း

လူအများစုအတွက်မူ ဤကဲ့သို့သော ဝန်ဆောင်မှုများကို လက်လှမ်းမမီခြင်းက ကြီးမားသည့် အတားအဆီးတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ မိမိ၏ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ရန်အရေးကြီးကြောင်း အသိအမြင်နည်းပါးခြင်း၊ အကူအညီတောင်းရန် ကြောက်ရွံ့ခြင်း သို့မဟုတ် ရှက်ရွံ့နေခြင်းများကသာ အတားအဆီးကြီးတစ်ခု ဖြစ်စေသည်။ 

အာဏာသိမ်းမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး လူအများ၏ ခံယူချက် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည်ဟု အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ဆည်းပူးလျက်ရှိသော စိတ်ရောဂါကုပညာရှင် မဖြူပန်းနုခင်က ဆိုသည်။  

“ကျွန်မတို့ဟာ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုဖို့နဲ့ လက်ရှိကာလရဲ့ ရုန်းကန်ရမှုတွေအကြောင်းကို ပြောဆိုနိုင်ဖို့ ဒိုင်ယာလော့ဂ်တွေ ပိုဖန်တီးလာနိုင်ကြပါတယ်။ စိတ်ကျန်းမာရေးအသိအမြင်တွေ၊ ပညာပေးမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူတွေရဲ့ အမြင်ဟာ ပိုပွင့်လင်းလာပြီး ပိုအပြုသဘောဆောင်လာပုံရပါတယ်။ ဒီလို အလွန့်အလွန်ခက်ခဲတဲ့ကာလတွေကြောင့်ပဲ ကျွန်မတို့အားလုံး သွေးစည်းလာကြတာပါပဲ” ဟု မဖြူပန်းနုခင်က ပြောသည်။

သို့ရာတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီများ တောင်းခံရေးအတွက် တွန့်ဆုတ်မနေသင့်ကြောင်း အားပေးရန်အတွက် များစွာ လုပ်ကိုင်ရဦးမည်ဟု သူကဆိုသည်။ ဝန်ဆောင်မှုများ သို့မဟုတ် ယုံကြည်စိတ်ချရသော မိသားစုဝင်များ၊ မိတ်ဆွေ သူငယ်ချင်းများ၊ ဘာသာရေးအဖွဲ့များ၊ စိတ်တူကိုယ်တူများမှတစ်ဆင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီများ တောင်းခံရေးကို အားပေးသင့်ကြောင်း သူမက ရှင်းပြသည်။ 

“တကယ်လို့ တစ်ယောက်ယောက်ဟာ အခုလက်ရှိမှာ စိတ်ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရုန်းကန်နေရတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒါဟာ အားနည်းမှုလက္ခဏာ လုံးဝမဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါဟာ နားလည်ပေးနိုင်စရာပါ။ အဲဒါဟာ လုံးဝပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အခြေအနေတွေကို ပုံမှန်တုံ့ပြန်နေခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံနိုင်ရည်ရှိကြဖို့ လိုသလို တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး အပြန်အလှန် မှီခိုအားထားသွားကြရမှာပါ” ဟု သူမက ဆိုသည်။ 

မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်မှု ကာကွယ်တားဆီးရေး အွန်လိုင်းဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုတွင် တွေ့ရသော လိုင်စင်ရ စိတ်ကုထုံးပညာရှင် ဒေါက်တာ စုစုမောင်၊ ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ဆည်းပူးလျက်ရှိသော စိတ်ပညာရှင် မဖြူပန်းနုခင်

ပြည်သူတို့အပေါ် တပ်မတော်က အကြမ်းဖက်မှု၏ ရေရှည်သက်ရောက်နိုင်မှုကို မဖြူပန်းနုခင်က ကောင်းစွာ သိရှိထားသည်။ 

“မြန်မာမှာ ကြီးပြင်းလာခဲ့သူတစ်ယောက် ဖြစ်တာမို့ စိတ်ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဒဏ်ရာတွေ (ထရော်မာတွေ) နဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေရဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ကျွန်မ နားလည်ပါတယ်။ ဒီလို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ အခက်အခဲတွေကြားမှာ တစ်ယောက်ချင်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အစုအဖွဲ့လိုက်ပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွန်တော်တို့ လူ့အသိုက်အဝန်းတွေရဲ့ မယုံနိုင်လောက်အောင် ခံနိုင်ရည်ရှိမှုကိုလည်း ကျွန်မ ကိုယ်တွေ့ တွေ့ကြုံခဲ့ပါတယ်” ဟု သူမက ပြောသည်။ 

ထိုသို့ စိတ်ပိုင်းခံနိုင်ရည်များ တိုးမြင့်လာအောင်တည်ဆောက်ရေးတွင် သတင်းအချက်အလက်အရင်းအမြစ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း၊ အများပြည်သူအတွက် အွန်လိုင်းဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပပေးခြင်းတို့က အထောက်အကူဖြစ်မည်ဟု သူမက မျှော်လင့်ထားသည်။ 

“ကျွန်မတို့ မြန်မာပြည်သူတွေဟာ နက်ရှိုင်းတဲ့ စိတ်ထိခိုက်စရာ အတွေ့အကြုံတွေကို ဖြတ်သန်းနေရတာဖြစ်ပြီး၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်ပိုင်းခံနိုင်ရည် တိုးတက်လာအောင် ကျွန်မ အကောင်းဆုံး ကြိုးစားချင်ပါတယ်” ဟု သူမက ပြောသည်။  

မဖြူပန်းနုခင်သည် ထရော်မာတုံ့ပြန်မှု၊ လူအမြောက်အမြား ကြေကွဲဝမ်းနည်းခြင်း စသည်တို့ကို စီမံခန့်ခွဲရသည့် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမှုစွမ်းရည်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များဖွံ့ဖြိုးလာအောင် ကြိုးပမ်းနေသည်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာပြည်မှ ဒုက္ခသည် အနည်းဆုံး လေးဦးသည် မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်ခဲ့ကြကြောင်း သိရှိလာခဲ့ပြီးနောက် မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်မှုကာကွယ်ရေးနှင့်  ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအတွက် အစီအစဉ်များ ချမှတ်ရန် မဖြူပန်းနုခင်က အာရုံစိုက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ကွာလာလမ်ပူမှ ချင်းဒုက္ခသည် ဆလိုင်းလိုင်ဇိုသည် အကျိုးအမြတ်မယူသည့် ရပ်ရွာအခြေပြု စိတ်ကျန်းမာရေးကဏ္ဍတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် မတ်လအထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုသည် မလေးရှားရှိ မြန်မာဒုက္ခသည်များ၊ ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများအတွက် နဂိုစိတ်ဖိစီးမှုအခြေအနေများကို ပိုမိုဆိုးဝါးစေသည်ဟု သူက ဆိုသည်။ မကြာသေးမီက မြန်မာဒုက္ခသည်အသိုင်းအဝိုင်းတွင် မိမိကိုယ်မိမိအဆုံးစီရင်မှု သုံးမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ 

“လူတွေဟာ မြန်မာပြည်ကအိမ်မှာ ကျန်ခဲ့ကြတဲ့ မိသားစုတွေအတွက် စိုးရိမ်သောကရောက်ကြတယ်။ မြန်မာပြည်ကို ပြန်မယ်ဆိုတဲ့ တချို့လူတွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေလည်း ပျက်စီးသွားခဲ့ကြတယ်။ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ရုန်းကန်နေကြရတဲ့ သူတွေကို သူတို့က ကူညီချင်ကြပေမဲ့ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကြောင့် သူတို့အလုပ်တွေ ဆုံးရှုံးသွားခဲ့တဲ့အတွက် များများ မကူနိုင်ကြတော့ပါဘူး” ဟု သူက ပြောသည်။ 

“[မလေးရှားမှာ ရှိတဲ့] တချို့သူတွေဟာ ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ဖို့ တစ်ရက်ပြီးတစ်ရက် ရုန်းကန်နေကြရတာပါ။  အဲဒီစိတ်ခံစားချက်တွေနဲ့ တိုးတိုက်မိတဲ့အခါမှာတော့ လူတွေဟာ စိတ်ဖိစီးကြရ၊ ပူပန်ကြရ၊ ဒေါသထွက်ကြရတော့တာပေါ့” ဟု သူက ပြောသည်။ 

မလေးရှားရှိ ဒုက္ခသည်များ၊ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများအတွက် တရားဝင်ရရှိနိုင်သည့် စိတ်ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုမှာ အကန့်အသတ်ရှိနေသော်လည်း၊ အထူးသဖြင့် မိမိကိုယ်မိမိအဆုံးစီရင်မှုများ ဖြစ်ပွားလာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း လူအများ ပိုမိုစည်းလုံးညီညွတ်လာကာ ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများနှင့်အတူ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးပြောဆိုလာကြလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်းလည်း ဆလိုင်းလိုင်ဇိုက ပြောသည်။ 

“ဘာသာရေးနည်းလမ်းတွေအရဖြစ်စေ၊ ရနိုင်မယ့် တခြားနည်းလမ်းတွေနဲ့ဖြစ်စေ၊ လူတွေဟာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ကူညီကြမယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ အသိုင်းအဝိုင်းမှာ ဖြစ်နေတဲ့ အဖြစ်ဆိုးတွေကို ကာကွယ်ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်မှာပါ” ဟုလည်း သူက ပြောသည်။ 

စစ်ကောင်စီတပ် သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် သေဆုံးရသူတို့အတွက် စုဝေးပြီး ဆုတောင်းကြခြင်းကဲ့သို့သော အစီအစဉ်သည်လည်း  စိတ်ထိခိုက်၊ စိတ်ဒဏ်ရာရနေသူတို့ကို သက်သာရာ ရစေသည် 

‘အိုကေမဖြစ်တဲ့အခြေအနေကလည်း အိုကေပါတယ်’ (အားနည်းချက်တွေကို လက်ခံပါ)

သြစတြေးလျနိုင်ငံ၊ မဲလ်ဘုန်းမှ ကချင်ဒုက္ခသည်နှင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ခရစ်လွင်သည် ၂၀၂၀ တွင် သူငယ်ချင်းတစ်ဦး မိမိကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်သွားခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း လူမှုမီဒီယာတွင် စိတ်ကျန်းမာရေးအကြောင်း ပိုမိုဆွေးနွေးပြောဆိုကာ ပိုမိုဖေးမကူညီတတ်သော မိတ်ဆွေဖြစ်ရန်၊ စာနာနားထောင်ပေးသူဖြစ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။  

အာဏာသိမ်းပြီးကာလတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အကူယူရသောသူမှာ သူကိုယ်တိုင်ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟုတော့ ယခင်က သူ မတွေးခဲ့ပေ။

“ခင်ဗျားဘဝမှာ ဘယ်တုန်းကမှ မတွေ့ကြုံဖူးခဲ့တဲ့ အဆိုးဆုံးအရာတွေကို နေ့စဉ်နေ့တိုင်း လပေါင်းများစွာ တကယ်ကို တွေ့ကြုံလာရတဲ့အခါမှာ အဲဒါဟာ ခင်ဗျားစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးနဲ့  သက်ရောက်စေပါတယ်” ဟု သူက ပြောသည်။ 

ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခြင်းများကို သူ စတင်ခံစားလာခဲ့ရသည်။ စိုးရိမ်သောကကြောင့် ခံစားရသော ဝေဒနာများဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆရာဝန်များက သူ့ကို ရှင်းပြသောအခါတွင် သူသည် သူ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်ကို အရင်းနှီးဆုံးသူငယ်ချင်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များထံ ဖွင့်ဟရန်အတွက်ပင် တွန့်ဆုတ်ခဲ့ရသည်၊ သံသယများ၊ မလုံခြုံမှုများဖြင့် ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ 

“ကျွန်တော်ဟာ အမြဲ စိတ်ခိုင်မာသန်စွမ်းနေရမယ်၊ ပြန်ထူထောင်နိုင်ရမယ်၊ ဆင်ခြေဆင်လက်ပေးမနေရဘူးလို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲမျှော်လင့်ထားတာမို့၊ ကိုယ့်ကို အားနည်းတယ်လို့ သူများထင်သွားမှာ ကြောက်လို့ အဲဒီအားနည်းချက်တွေကို မပြောခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီစိတ်အခြေအနေကနေ ရုန်းထွက်ပြီး “အိုကေမဖြစ်တဲ့အခြေအနေကလည်း အိုကေပါတယ်” လို့ ပြောထွက်ဖို့ တကယ့်ကို ခက်ခဲပါတယ်” ဟု သူက ပြောသည်။ 

သူ့ စိတ်အဆင်မပြေမှုများကို ရင်ဖွင့်ထုတ်ပြောနိုင်သော အခါတွင်မူ ယခင်က  သူကူညီခဲ့သလိုပင်  သူ့သူငယ်ချင်းများက သူ့ကို ပြန်လည်ပြီး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖေးမကူညီခဲ့ကြသည်၊ ဤသို့ဖြင့် ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရင်းရန်အတွက် အထောက်အကူဖြစ်ခဲ့သည်။  

“အမှန်ကတော့ ခင်ဗျားဟာ တကယ်ကို စိတ်ဖိစီးနေချိန် ဒါမှမဟုတ် တကယ်ကို စိတ်ဓာတ်ကျနေချိန်တွေမှာဆို အရင်နဲ့ ကွဲပြားခြားနားသွားတဲ့ လူတစ်ယောက်လို ဖြစ်သွားမှာပါ။ အမြဲတမ်း‌ တက်ကြွပြီး စိတ်အားထက်သန်နိုင်မှာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီအချက်ကို ခင်ဗျားရဲ့ သူငယ်ချင်းတွေလည်း သိသင့်ပါတယ်” ဟု သူက ဖွင့်ဟသည်။ 

“ကျွန်‌တော်ဟာ ကျွန်တော်ပဲ ဖြစ်နေခြင်းက အကောင်းဆုံးဆိုတာကို လက်ခံနိုင်အောင် ကျွန်တော် သင်ယူခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်တော် စိတ်နေမကောင်းတဲ့အချိန်တွေမှာ ကျွန်တော်ဟာ နဂိုနဲ့မတူဘဲ ခြားနားသွားပါလိမ့်မယ်၊ အဲဒီအချက်ကိုလည်း ရှိစေတော့လို့ နှလုံးသွင်းပါတယ်။ အဲလိုကြီး အစဉ်ထာဝရတော့ ဖြစ်နေမှာ မဟုတ်မှန်းလည်း နားလည်ပါတယ်” ဟု သူက ပြောသည်။ 

ကြောက်ရွံ့မှု၊ နာကျင်မှု၊ ဆုံးရှုံးမှု အတွေ့အကြုံများအား မျှဝေခံစားခြင်းဖြင့် လူအများသည် ၎င်းတို့၏ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများထံ ဖွင့်ဟပြောဆိုရေးအတွက် ပိုသက်သောင့်သက်သာ ရှိလာမည်ဖြစ်သည်။  ၎င်းတို့၏ မိတ်ဆွေများက ၎င်းတို့ထံ ရင်ဖွင့်လာချိန်တွင်လည်း ဖေးမထောက်ကူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ 

“ခင်ဗျားဟာ တစ်စုံတစ်ယောက်ဆီကနေ စာနာဖေးမမှု ရချင်တယ်ဆိုရင်၊ ကိုယ်ကိုယ်တိုင်လည်း တခြားသူတွေအတွက် အဲဒီလို စာနာဖေးမလိုက်ပါ” ဟု သူက ပြောလိုက်သည်။ 

***

စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အထောက်အကူပြု အရင်းအမြစ်များ

Open-Heart Coup Mental Health Support – စိတ်ခံစားချက်များကို နားထောင်ခြင်း၊ နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် စိတ်ကုထုံးမှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် ဝန်ဆောင်မှု ပေးသည်။ ရက်ချိန်းယူရန် ဤနေရာတွင် နှိပ်ပါ။

Serenity Counseling Service – အပတ်စဉ် အွန်လိုင်းမှတဆင့် မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့ပေးသည့်အဖွဲ့များ ဖြစ်သည်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရေးပေါ်ဆွေးနွေးမှု၊ စိတ်ဒဏ်ရာဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်ထောက်ပံ့ပေးမှု စသည့်အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည်။

Myanmar Mental Health Support Group – Facebook မှတဆင့် ခံစားနေရသူအချင်းချင်း ကူညီဖေးမစောင့်ရှောက်ခြင်း

MindToMindMyanmar – မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် ဆွေးနွေးသည့် တယ်လီဂရမ်ချယ်နယ်

G-Taw Zagar Wyne – မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ Podcast

Citta Consultancy – မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် ပြုလုပ်သော နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးမှု၊ အကြံပေးဆွေးနွေးခြင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပညာပေးအလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများနှင့် သင်တန်းများ စီစဉ်ပေးသည့် လူမှုစီးပွားလုပ်ငန်း

စိတ်ပညာရပ်အတွက် ပါရဂူဘွဲ့ ပြင်ဆင်နေသူ မဖြူပန်းနုခင် ပြုစုထားသော စိတ်ဒဏ်ရာဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှုများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်ခြင်းနှင့် ထိခိုက်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကို ကာကွယ်တားဆီးရန် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုနှင့် ပူဆွေးသောကများကို ကိုင်တွယ်ရင်ဆိုင်ခြင်းတို့အတွက် မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် အရင်းအမြစ်များ

လိုင်စင်ရ စိတ်ကုထုံးဆရာဝန် ဒေါက်တာစုစုမောင်နှင့် စိတ်ပညာရပ်အတွက် ပါရဂူဘွဲ့ ပြင်ဆင်နေသူ မဖြူပန်းနုခင် တို့၏ မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်မှု ကာကွယ်တားဆီးရေးဆိုင်ရာ အွန်လိုင်းဆွေးနွေးပွဲ

Psychological Support for All – မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် တယ်လီဂရမ်ချယ်နယ်

မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သည့် နိုင်ငံခြားသားများနှင့် လတ်တလောအခြေအနေများကြောင့် နိုင်ငံစွန့်ခွာသွားသူများအတွက် ဘရာဇီးနိုင်ငံမှ စိတ်ကုထုံးပညာရှင်များနှင့် အခမဲ့ နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်း။ ဝန်ဆောင်မှုများကို အင်္ဂလိပ်၊ ပေါ်တူဂီ၊ အီတလီနှင့် ပြင်သစ်စကားတို့ဖြင့် ရယူနိုင်သည်။ ရက်ချိန်းယူရန် ဤနေရာတွင် နှိပ်ပါ။

Show More

Related Articles

Back to top button