စစ်တပ်ရဲ့ အမေရိကန်အကြိုက် မြေရှားကမ်းလှမ်းချက်နဲ့ တရုတ်ရဲ့စည်း ၃စည်း

မြန်မာစစ်အစိုးရက မြေရှားသတ္တုကဏ္ဍမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ အမေရိကန်ကို တိုက်တွန်းနေတာဟာ သာမန် သယံဇာတ တူးဖော်ရေးဆိုင်ရာ စီးပွားအပေးအယူသက်သက်ထက်ပိုပါတယ်။ တရုတ်ကြီးစိုးထားတဲ့ စီးပွားလုပ်ငန်းခွင်ကြီးတခုလုံးနဲ့ အရင်ကတည်းက တရုတ်အစိုးရကပဲ ဩဇာလွှမ်းမိုးလိုတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ထဲ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ဖိတ်ခေါ်လိုက်တာပါပဲ။

နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်မှာ မြန်မာစစ်ကောင်စီရဲ့ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကိုယ်စား ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် လော်ဘီကုမ္ပဏီ DCI Group က အွန်လိုင်းဝက်ဘ်စာမျက်နှာမှာ ဆောင်းပါးတပုဒ် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီဆောင်းပါးမှာ မြန်မာနိုင်ငံကို သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုတခုအဖြစ်သာ မမြင်ဘဲ အရေးပါတဲ့ သတ္တုရင်းမြစ်တွေရယူရေးအတွက် ဦးစားပေးဆက်ဆံသင့်တဲ့ နိုင်ငံတနိုင်ငံအဖြစ် သဘောထားဖို့ အမေရိကန်ကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

အခုလို တိုက်တွန်းမှုမတိုင်ခင် နေပြည်တော်နဲ့ တိုကျိုမြို့တွေမှာ စစ်ကောင်စီ အရာရှိတွေနဲ့ အမေရိကန်တာဝန်ရှိသူတွေ တိတ်တဆိတ် တွေ့ဆုံခဲ့ကြတယ်ဆိုပြီး ရိုက်တာသတင်းဌာနက သီးသန့် ဖော်ပြခဲ့ပါသေးတယ်။

ဘယ်လိုပဲကြည့်ကြည့် ဝါရှင်တန်ဘက်က ဗိုလ်မင်းအောင်လှိုင်အတွက် လမ်းစဖွင့်ပေးနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ အောက်တိုဘာလက ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မဟာဗျူဟာစာတမ်းထဲမှာ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်အရောက် ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးရဖို့ မျှော်မှန်းထားပြီး၊ ဖက်ဒရယ်စနစ်နဲ့ နယ်မြေပိုင်းခြား သတ်မှတ်ရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေကို မြေရှားသတ္တု ရယူခွင့်နဲ့ ပေါ်ပေါ်ထင်ထင်ပဲ ချိတ်ဆက်ထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အမေရိကန်က ဒေါ်လာ ငါးသန်းထက်မနည်း တန်ကြေးရှိတဲ့ ကုန်သွယ်ရေး ဒါမှမဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သဘောတူညီချက် အနည်းဆုံး သုံးခုရဖို့လည်း မျှော်မှန်းထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက မြန်မာစစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေဟာ သူတို့ကိုယ်တိုင် မထိန်းချုပ်နိုင်တော့တဲ့ သတ္တုတွင်းတွေကို ဝါရှင်တန်လက်ထဲ ထိုးအပ်လို့ မရတာပါပဲ။ ချီဖွေနဲ့ ပန်ဝါတဝိုက်က အဓိက သတ္တုတူးဖော်ရေး နယ်မြေတွေကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) က စစ်တပ်နဲ့ ပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေဆီကနေ သိမ်းပိုက်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

သံလိုက်၊ ကာကွယ်ရေးနည်းပညာ၊ အီလက်ထရွန်နစ်လုပ်ငန်းသုံးရာမှာ အရေးပါတဲ့ မြန်မာထွက် အလေးစီးမြေရှားသတ္တု (heavy rare earths) အမျိုးအစား အားလုံးနီးပါးကို ကုန်းလမ်းကနေ တရုတ်နိုင်ငံဆီ တင်ပို့ပြီး အဲဒီမှာပဲ ဆက်လက်သန့်စင်ခွဲထုတ်နေရတာပါ။ တရုတ်ကို မမှီခိုဘဲ မြေရှားသတ္တုတွေကို သန့်စင်ခွဲထုတ်နိုင်တဲ့ သီးခြားထုတ်လုပ်မှုနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တခုကို အချိန်တိုအတွင်း တည်ဆောက်နိုင်လောက်တဲ့ အခြေခံအဆောက်အဦနဲ့ နည်းပညာစွမ်းရည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ မရှိသေးပါဘူး။

အမေရိကန်နဲ့ ဘယ်လိုစာချုပ်မျိုးပဲ လက်မှတ်ထိုးထိုး တရုတ်အပေါ် မှီခိုနေရတဲ့ ဒီအခြေအနေကို အချိန်တိုအတွင်း ပြောင်းလဲနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်ကနေ သမ္မတအဖြစ် ခံယူထားသူဟာ အင်အားကြီးနှစ်နိုင်ငံကို တဖက်နဲ့တဖက် ကစားပြီး တရုတ်ရဲ့ ချုပ်ကိုင်မှုကို လျှော့ချကာ အနောက်အုပ်စုဆီကနေ တရားဝင်မှု (legitimacy) ရလာမယ်လို့ ယုံကြည်နေပုံရပါတယ်။ တကယ်တမ်းကျတော့  တရုတ်နယ်စပ်တလျှောက်က တိုက်ပွဲတွေအပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေမှာ ဘယ်သူက ကြားဝင်စေ့စပ်မလဲ၊ မြေရှားသတ္တုတွေကို ဘယ်သူက ရယူခွင့်ရှိမလဲဆိုတဲ့ ပေကျင်းအစိုးရအတွက် အလွန်အကဲဆတ်တဲ့ ကိစ္စနှစ်ခုကို ဗိုလ်မင်းအောင်လှိုင်က သွားထိနေတာပါပဲ။

တရုတ် ချထားတဲ့ “စည်း ၃ စည်း”

၂၀၂၄ ဩဂုတ်လတုန်းက နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိက မြန်မာ့အရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး တရုတ်ဘက်က လုံးဝ မလိုက်လျောနိုင်တဲ့ အခြေခံသတ်မှတ်ချက် သုံးရပ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခတွေ ပိုမဆိုးရွားလာစေရ၊ အာဆီယံအသိုက်အဝန်းကနေ ကင်းကွာမသွားစေရ၊ ပြင်ပအင်အားစုတွေရဲ့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု မခံရစေရ ဆိုတဲ့ အချက်သုံးချက်ပါပဲ။

ဒါ့အပြင် ဝါရှင်တန်နဲ့ နီးစပ်တယ်လို့ ပေကျင်းက ယူဆထားတဲ့ အတိုက်အခံအင်အားစုတွေနဲ့ ခပ်ကင်းကင်းနေဖို့ ရှမ်းမြောက်ထိုးစစ်မှာ ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ ကိုးကန့်တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (MNDAA) ကိုလည်း တရုတ်က ဖိအားပေးခဲ့ပါသေးတယ်။

တရုတ်အထူးကိုယ်စားလှယ် တိန့်ရှီကျွင်းနဲ့ တရုတ်နယ်စပ်အခြေစိုက် အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ ‘ဝ’ ပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) တို့ကြား ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ တွေ့ဆုံခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီတွေ့ဆုံပွဲကနေ ပေါက်ကြားခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြကြတဲ့ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းတွေအရ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကနေတဆင့် အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပက ဩဇာလွှမ်းမိုးလာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ တရုတ်ရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ဖော်ပြနေပါတယ်။

ထိုးစစ်ဆင်နေတဲ့  ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့(MNDAA)ကို ထောက်ပံ့မှုတွေ ကန့်သတ်ဖို့ တရုတ်က ‘ဝ’ ကို ဖိအားပေးခဲ့ပါတယ်။ 

ဒါကြောင့် အခု အစပျိုးလာတဲ့ မြေရှားသတ္တုနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး အဆိုဟာ တရုတ်က “မကျော်ရ” သတ်မှတ်ထားတဲ့ မျဉ်းနီတွေကို သွားပြီး စမ်းသပ်နေသလို ဖြစ်နေပါတယ်။

ပေကျင်းက အပြုံးတွေနဲ့ ပွင့်နေတဲ့ နယ်စပ်ဂိတ်တွေ

လက်ရှိမှာ အနောက်နိုင်ငံတွေက အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရနဲ့ ဆက်ဆံရေးလျှော့ချထားဆဲ ဖြစ်ပေမယ့် တရုတ်နိုင်ငံကတော့ စစ်အစိုးရနဲ့ တရားဝင်သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ဆက်တိုက် ထိန်းသိမ်းထားပါတယ်။  နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်က နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိဟာ စစ်တပ်ခန့် အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း အောင်ကျော်ဟိုးနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အမြဲတမ်း အားကိုးအားထားပြုနိုင်တဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။

ဝမ်ယိက တရုတ်- မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) စီမံကိန်းကိုလည်း အရှိန်မြှင့် အကောင်အထည် ဖော်ဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒီစီမံကိန်းဟာ တရုတ်ရဲ့ ရပ်ဝန်းနဲ့ပိုးလမ်းမ (BRI) အစီအစဉ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းကနေ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ကို ထွက်ပေါက်ရရှိစေမယ့် ကားလမ်း၊ ရထားလမ်းနဲ့ ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ တရုတ်ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ကာကွယ်ပေးဖို့လည်း မြန်မာစစ်အစိုးရကို သူက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နယ်စပ်မှာတော့ ပုံစံတမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ လပိုင်းတွေအတွင်း ကချင်ပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ရွေးချယ်ထားတဲ့ နယ်စပ်ဂိတ်တချို့မှာ တရုတ်က ကန့်သတ်ချက်တွေကို တဖြည်းဖြည်း ဖြေလျှော့ပေးခဲ့ပြီး၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေကို အဓိက ကန့်သတ်ထားဆဲဖြစ်ပေမယ့် စက်ယန္တရားနဲ့ တခြား ကုန်ပစ္စည်းတွေကိုတော့ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။

ဒေသတွင်းသတင်းဌာနတခုဖြစ်တဲ့ ရှမ်းသံတော်ဆင့်ကတော့ တရုတ်ဘက်က ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုထားတဲ့ ကုန်စည်တွေကို စစ်ကောင်စီ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွေက တားဆီးပိတ်ဆို့နေတယ်လို့ နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်ဘက်မှာတော့ ကုန်သွယ်ရေးပြန်ဖွင့်ဖို့အတွက် စီးပွားရေးနဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်တွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါဟာ မူဝါဒပြောင်းတယ်လို့ တရားဝင်ကြေညာစရာမလိုဘဲ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို ဖြေလျှော့ပေးရုံနဲ့တင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ စီးပွားရေး အားကောင်းလာစေပြီး စစ်အစိုးရကို ဖိအားသက်ရောက်စေနိုင်တယ်ဆိုတာ ပြနေပါတယ်။

ဗိုလ်မင်းအောင်လှိုင်အတွက်တော့ နယ်စပ်ဂိတ်တွေ ပြန်ဖွင့်ပေးလိုက်တာကတင် တရုတ်ရဲ့ သတိပေးချက်တခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်က  အောက်တိုဘာလ၂၈ ရက်က ကျင်းပခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့ စစ်အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးမှာ တရားမဝင် နယ်စပ်လမ်းကြောင်းတွေ အသုံးပြုနေတဲ့ ကုန်သည်တွေဟာ သူ့တပ်တွေကို တိုက်ခိုက်နေတဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကို ငွေကြေးပေးနေကြတယ်လို့ ပြစ်တင်ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်ကို နာမည်တပ် မပြောခဲ့ပေမယ့် သူ့ရဲ့စကားတွေဟာ ပေကျင်းကို ရည်ရွယ်ပြီး မသိမသာ ကန့်ကွက်ပြောဆို လိုက်တာလို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။

တရုတ်ကို မယုံတဲ့ စစ်တပ်

ဗိုလ်မင်းအောင်လှိုင်က အမေရိကန်နဲ့ ဆက်ဆံရေးတိုးမြှင့်ဖို့ ဘာကြောင့် ကြိုးစားနေရသလဲဆိုတာကို နားလည်ချင်ရင် မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ပေကျင်းအပေါ်ကို သူတို့ရဲ့ မှီခိုအားထားမှု ပိုနက်ရှိုင်းလာပေမယ့် တရုတ်အပေါ် သံသယထားမှုကတော့ စစ်တပ်မျိုးဆက်နဲ့ချီ ရှည်ကြာခဲ့တာပါ။

၁၉၆၂ ခုနှစ်မှာ အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ ဗိုလ်နေဝင်း လက်ထက်မှာ တရုတ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဟာ စစ်တပ်ရဲ့ အဓိက ရန်သူတွေထဲက တဖွဲ့ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ် ရန်ကုန်မှာ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး အရေးအခင်းတွေ ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ ကွန်မြူနစ်တပ် အုံကြွမှုကို ပေကျင်းရဲ့ ထောက်ပံ့မှုတွေ ပိုများလာခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်မင်းအောင်လှိုင်တို့ မျိုးဆက်ဟာ အဲဒီစစ်ပွဲက ပုံဖော်ပေးခဲ့တဲ့ စစ်အဆောက်အဦ အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ လေ့ကျင့်သင်ကြားခံခဲ့ရတာပါ။

လျှို့ဝှက်အဆင့်ကနေ ပယ်ဖျက်လိုက်လို့ သိလာရတဲ့ သမ္မတ လင်ဒန် ဂျွန်ဆင်ဆီ အစီရင်ခံတဲ့ ၁၉၆၆ ခုနှစ်က အမေရိကန် မှတ်တမ်းတခုမှာ မြန်မာအများစုက တရုတ်ကို ရေရှည်ခြိမ်းခြောက်မှုတခုအဖြစ် မြင်ကြပြီး၊ ဗိုလ်နေဝင်းက အပြင်ပန်းမှာ လူကြားကောင်းအောင် နိုင်ငံခြားရေး “ကြားနေဝါဒ” ကျင့်သုံးပေမယ့် အရှေ့တောင်အာရှမှာ အမေရိကန် ရှိနေတာကို သဘောကျလက်ခံကြောင်း  ဖော်ပြထားပါတယ်။

၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ ဖော်ဆောင်ခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့စစ်မဟာဗျူဟာက စစ်တပ်အခေါ် သောင်းကျန်းမှုနှိမ်နင်းရေးအပြင် နိုင်ငံခြားကျူးကျော်မှုကိုပါ ရည်ရွယ်ထားတာပါ။ စစ်တပ်ပိုင် လက်နက်စက်ရုံတွေကို မကွေးနဲ့ ပဲခူးတိုင်းတွေမှာ အဓိကတည်ဆောက်ထားပြီး၊ စက်ရုံအများအပြားဟာ တရုတ်နယ်စပ်နဲ့ ဝေးကွာတဲ့ မြန်မာပြည်အတွင်းပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းမှာ တည်ရှိပါတယ်။

အဲဒီ မယုံကြည်မှုက ဘယ်တော့မှ ပျောက်ကွယ်မသွားပါဘူး။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွေမှာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရဲ့ ဒေသအများစုကို လူမျိုးစု တော်လှန်ရေး အင်အားစုလက်ထဲ စစ်တပ်က ဆုံးရှုံးလိုက်ရပြီးနောက်မှာတော့ စစ်တပ်ထောက်ခံတဲ့ အမျိုးသားရေးသမားတွေက သူတို့ရဲ့ ရန်သူတွေကို တရုတ်နိုင်ငံက ထောက်ပံ့နေတယ်လို့ လူသိရှင်ကြား စွပ်စွဲလာကြပါတယ်။

တရုတ်နဲ့ နီးစပ်တယ်လို့ အစဉ်အလာအရ ရှုမြင်ခံရတဲ့ အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ဆင်နွှဲခဲ့တဲ့၊ အရှိန်အဟုန်ပြင်းပြီး အောင်မြင်တဲ့ ‘၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး’ ကို တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ စစ်တပ်က ခွင့်ပြုပေးထားတဲ့ ဒါမှမဟုတ် အားပေးအားမြှောက်ပြုထားတဲ့ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲတွေကို နိုင်ငံတကာ ပဋိပက္ခလေ့လာစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (ICG) က မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ Myanmar Witness အဖွဲ့ရဲ့ သီးခြားလေ့လာမှု တခုမှာလည်း စစ်တပ်လော်ဘီ ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်တွေကြားမှာ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး အမုန်းစကားတွေ ပျံ့နှံ့နေတာကို ထောက်ပြထားပါတယ်။

နယ်စပ်က ကစားကွက်

၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ထိုးစစ်ဟာ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ အားနည်းချက်ရော၊ တရုတ်ရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းကိုပါ ပြသလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံသားတွေကို ပစ်မှတ်ထားနေတဲ့ ကျားဖြန့်ငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ အဲဒီစစ်ဆင်ရေးကို အစပိုင်းမှာ ပေကျင်းက ထိထိရောက်ရောက် တားဆီးတာမျိုး မရှိခဲ့ပါဘူး။ မဟာမိတ်အဖွဲ့ဟာ ကိုးကန့်ဒေသကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာတော့ မဟာဗျူဟာကျတဲ့ လားရှိုးမြို့က အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ရမခ) ကိုပါ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ တနည်းပြောရရင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေအတွက်တော့ တုတ်နဲ့အရိုက်ခံထိသလို ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေအတွက်တော့ အင်အားချဲ့ထွင်နိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းတခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီနောက်မှာတော့ အခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။ NUG နဲ့ မဟာမိတ်ပြုထားတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေက ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့နဲ့ စစ်မြေပြင်မှာ လက်တွဲ တိုက်ပွဲဝင်နေတာတွေ ပိုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ စစ်တပ်လည်း  အမှန်တကယ်ကို ပြိုလဲနိုင်ခြေရှိလာပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ မတည်ငြိမ်မှုတွေ ပိုကြီးထွားလာမှာ၊ စစ်တပ်ပြိုရင် လစ်ဟာသွားမယ့် အာဏာဟာကွက် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေနဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေရဲ့ အနောက်အုပ်စုနဲ့ အချိတ်အဆက် ရှိနိုင်ခြေတွေကို တရုတ်နိုင်ငံက စိုးရိမ်ပူပန်လာပါတယ်။

အဲဒီအခါကျမှ နယ်စပ်ကန့်သတ်ချက်တွေကို တင်းကျပ်လိုက်ပြီး စစ်ကောင်စီနဲ့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းဖို့ မြောက်ပိုင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကို တရုတ်က ဖိအားပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်းမှာပဲ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေကို ပြန်လည်စွန့်လွှတ်လာရပါတယ်။ တရုတ်ရဲ့ ဖိအားပေးမှုအောက်မှာ MNDAA က ၂၀၂၅ ဧပြီလမှာ လားရှိုးမြို့ပေါ်ရပ်ကွက်တွေကို စစ်တပ်ဆီ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။ TNLA ကလည်း အဲဒီနှစ် အောက်တိုဘာလမှာ တရုတ်ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးတဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သဘောတူခဲ့ရပါတယ်။

ဒီလိုနဲ့ပဲ စစ်မြေပြင်မှာ အဆိုးရွားဆုံး အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ဗိုလ်မင်းအောင်လှိုင်ကို ရှင်သန်နိုင်အောင် တရုတ်က ကူညီပေးခဲ့ပါတယ်။ အခုအခါမှာတော့ စစ်ခေါင်းဆောင်ဟာ အမေရိကန်ဆီက တရားဝင်မှုနဲ့ အာဆီယံအဆင့်မြင့်အစည်းအဝေးတွေမှာ နေရာပြန်ရဖို့ ကြိုးပမ်းလာပါတယ်။  တဖက်မှာလည်း သူ့ကို အကျပ်အတည်းကနေ ကယ်တင်ပေးခဲ့တဲ့ ပေကျင်းရဲ့ အကူအညီကို အမြဲတမ်း ရနေမယ်လို့ တွက်ထားပုံရပါတယ်။

တကယ်တမ်း တရုတ်လိုချင်တာက နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်လုံခြုံရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုဖြစ်ပြီး၊ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တယောက်တည်းအပေါ်ကို သစ္စာစောင့်သိနေဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်ရှိမှာ တရုတ်အနေနဲ့ မြန်မာ စစ်တပ်အပေါ်မှာ လုံးဝ ကျောခိုင်းဖို့တော့ မရှိ(သေး)ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ပေကျင်းက စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေကို ဆက်ပြီး ထောက်ခံမယ်ဆိုတာနဲ့ပဲ အဲဒီထောက်ခံမှုဟာ ခြွင်းချက်မရှိ တသမတ်တည်း အမြဲတမ်း ရှိနေမယ်လို့တော့ မဆိုလိုပါဘူး။

ဝါရှင်တန်အတွက် သတိပေးချက်၊ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအတွက် အခွင့်အလမ်း

အမေရိကန်အနေနဲ့ကတော့ စစ်အစိုးရနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု မလုပ်ခင် မြေပြင်အခြေအနေ နားလည်ထားသင့်ပါတယ်။ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေဟာ အဓိက သတ္တုတွင်းတွေကို မထိန်းချုပ်ထားနိုင်တော့သလို၊ မြေရှားသတ္တုကုန်သွယ်ရေးကလည်း တရုတ်ရဲ့ နယ်စပ်လမ်းကြောင်း၊ ဓာတုဗေဒပစ္စည်းတွေ၊ ဝယ်လက်တွေနဲ့ သန့်စင်ထုတ်လုပ်သူတွေကို မှီခိုနေရဆဲပါ။

ဗိုလ်မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ လော်ဘီတွေက မြန်မာနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ စီးပွားရေးအရ စိတ်ဝင်စားမှုကို နိုင်ငံရေးအရ အသိအမှတ်ပြုမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်နိုင်မယ့် နည်းလမ်းတခုလို့ မြင်နေနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတွက်ကတော့ နယ်မြေကို တကယ်တမ်း ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အာဏာပိုင်တွေနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ဖြေရှင်းချက်တခုကို အရယူတာကသာ ပိုပြီး အကျိုးရှိစေပါလိမ့်မယ်။ နိုင်ငံရေးအရ အမှန်တကယ် အဖြေရှာလိုစိတ်မရှိဘဲ၊ ဒေသခံတွေရဲ့ သဘောတူညီမှုလည်း မပါဘဲ မြေရှားသတ္တု တူးဖော်ရယူခွင့်ကိုသာ အဓိကထား ဖော်ဆောင်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ဟာ ရှိနှင့်ပြီးသား ပဋိပက္ခတွေကို ပိုဆိုးသွားစေနိုင်ပါတယ်။

တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေအတွက်တော့ နေပြည်တော်နဲ့ ပေကျင်းအကြား တင်းမာမှုတွေဟာ အခွင့်အလမ်းတခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

NUG၊ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေကလည်း နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ တရားဝင်ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ်အခြေခံတဲ့ နိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက်တခုကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ကြောင်း အမြော်အမြင်ကြီးကြီးနဲ့ တရုတ်ကို ပြသဖို့လိုပါတယ်။ 

တချိန်တည်းမှာပဲ ရေရှည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေအတွက် ခိုင်မာတဲ့ အခြေခံတခုကို သူတို့ကသာ ဖန်တီးပေးနိုင်မှာဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အမေရိကန်အစိုးရကိုလည်း ပြသသင့်ပါတယ်။

မြန်မာပြည်သူတွေ လိုအပ်နေတာက သူတို့ရဲ့ အနာဂတ်ကို နောက်ထပ် နိုင်ငံကြီး တနိုင်ငံက လက်ဝါးကြီးအုပ်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံတနိုင်ငံတည်းကို မှီခိုစရာမလိုဘဲ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ပါ။

ဗိုလ်မင်းအောင်လှိုင်ဘက်ကတော့ မြေရှားသတ္တုကို အသုံးချပြီး တရုတ်အပေါ် မှီခိုနေရမှုကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ်၊ အနောက်အုပ်စုဆီက နိုင်ငံရေးအသိအမှတ်ပြုမှု ရနိုင်မယ်လို့ တွက်ဆနေပုံရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တကယ့်ပြဿနာက မင်းအောင်လှိုင် ကမ်းလှမ်းနေတာဟာ ဝါရှင်တန်ရော ပေကျင်းပါ သူ့ဆီကနေ ရယူလို့မရတဲ့အရာဖြစ်နေတာပါပဲ။ အဲဒါကတော့ သူ အမှန်တကယ် မထိန်းချုပ်နိုင်သလို တရားဝင်အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်လည်းမရှိတဲ့ နယ်မြေနဲ့ ပြည်သူတွေကို အုပ်ချုပ်ခွင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

(Asia Times တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့် Myanmar’s rare earth pitch to US risks China’s wrath ကို စာရေးသူ ကိုယ်တိုင် မြန်မာမှု ပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆောင်းပါးရှင် ငြိမ်းချမ်းအေးသည် ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြေစိုက် စာနယ်ဇင်းသမားတဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ၊ တရုတ်၊ အမေရိကန်နှင့် ဒေသတွင်းရေးရာများကို ရေးသားနေသူ ဖြစ်သည်။)